Geluksgericht werken
Een mens is meer dan zijn of haar problemen
We kennen ze allemaal: mensen die je wat meer licht en plezier gunt in het leven. Mensen die te maken hebben met eenzaamheid, chronische gezondheidsklachten en/of armoede. Gevangen in een vicieuze cirkel van zorgen en problemen. De hulp aan hen is tot nu toe vaak probleemgericht en niet altijd effectief.
Geluksgericht werken kan deze negatieve spiraal doorbreken. Het spreekt mensen aan op wat zij zelf ervaren als welbevinden, passie en intrinsieke motivatie. De aanpak helpt mensen hun droom te formuleren en deze te realiseren. Dit trekt hen vaak (letterlijk) over de drempel. Geluksgericht werken heeft aandacht voor dromen, passie en zingeving en zet mensen in beweging. Onderzoek heeft aangetoond dat mensen met deze aanpak minder zorg nodig hebben.
Ons gedachtengoed
In het jaar 2000 deed psycholoog Martin Seligman een oproep om onderzoek te doen naar het welbevinden van de mens. Sindsdien zijn er duizenden studies gedaan over hoe je mensen kunt helpen om gelukkiger te worden.
Inmiddels weten we dat dat gelukkige mensen gezonder zijn en langer lijken te leven. Welbevinden werkt als buffer tegen het ontstaan van psychologische aandoeningen. Daarentegen hebben mensen met een laag welbevinden een twee keer zo grote kans om tien jaar later aan depressie te lijden.
De voordelen van goed welbevinden en de nadelen van het missen daarvan zijn duidelijk. In een meta-analyse van dertig studies bij mensen met een psychiatrische aandoening werd aangetoond dat positief psychologische interventies inderdaad welbevinden kunnen verhogen en depressie, net als angst, kunnen verminderen.
Nu was de vraag of je deze effecten ook kunt bereiken bij een groep mensen met een opeenstapeling van problemen? We richtten ons hierbij op eenzame mensen met een lage sociaal economische status, die door ernstige gezondheidsklachten niet meer kunnen werken en daardoor in een sociaal isolement terecht zijn gekomen. Wat gebeurt er wanneer je met deze mensen in gesprek gaat over geluk in plaats van over hun problemen?
In 2002 werd De Geluksroute opgezet door Gerard Nordkamp, een beleidsmedewerker in de gemeente Almelo. Het idee was eenvoudig: eenzame mensen krijgen een aantal huisbezoeken van een consulent om er samen achter te komen wat die persoon gelukkig maakt. De consulent geeft ondersteuning om een passie te vinden.
De mensen mogen eenmalig 500 euro besteden aan een activiteit of aanschaf van deze passie. Zo kunnen bijvoorbeeld drumlessen betaald worden voor iemand met een passie voor muziek. Dit project werd zo’n succes dat het nationale en internationale prijzen won en ook door andere gemeentes ingezet werd.
De totale interventie stoelt op de zelf-determinatie theorie. Dit is een theorie die al sinds de jaren ’70 over de hele wereld is onderzocht. Uit de studies bleek telkens dat elk mens psychologische basisbehoeftes heeft:
1. Autonomie: de behoefte om invloed op je eigen leven te hebben en je eigen keuzes te kunnen maken.
2. Competentie: de behoefte om dingen te kunnen doen waar je goed in bent.
3. Verbondenheid: de behoefte aan verbinding en hechte relaties met andere mensen.
Pas wanneer alle drie de behoeftes worden ingevuld, ervaart de mens welbevinden.
De Geluksroute zette dan ook in op al deze drie behoeftes. Mensen moesten zelf kiezen welke activiteit ze willen doen en hoe dit te werk gaat. Door zelf te kiezen werd hun autonomie verhoogd. Veel mensen gingen aan de slag met iets waar ze talent voor hadden. Zo werd hun gevoel van competentie ondersteund. Tot slot was het contact met de consulent de eerste stap naar verbondenheid. Deze stap werd vaak overgezet tijdens het bewandelen van de Geluksroute. Door het beoefenen van een gedeelde hobby konden mensen contact maken met anderen.
In de loop der jaren is De Geluksroute in tal van gemeentes geïmplementeerd. In 2020 hebben Dr. Laura A. Weiss en Professor dr. Gerben Westerhof van de universiteit van Twente een studie gedaan naar de effecten van deze positief psychologische interventie.
Vier bevindingen waren enorm belangrijk:
1. De meest kwetsbare deelnemers, die aan het begin van de interventie een bijzonder laag gevoel van autonomie, competentie en verbondenheid hadden, profiteerden het meest van de Geluksroute.
2. Of deze behoeften wel of niet vervuld konden worden was mede afhankelijk van de consulent. Het was vooral van belang of deze in staat was om de nodige autonomie te geven. Als ideeën voor een activiteit of besteding van de consulent kwamen, werkte de interventie minder goed.
3. De activiteit was bepalend voor het al dan niet veranderen van de situatie. Deze moest aansluiten bij de intrinsieke motivatie.
4. De deelnemers hadden het meeste baat bij de Geluksroute als alle drie de behoeften door de interventie waren vervuld.
Het is dus mogelijk om kwetsbare mensen met een opeenstapeling van problemen door een geluksgerichte aanpak te helpen. Hun welbevinden kan daardoor verbeteren. Het blijkt zelfs dat de kwetsbaarste mensen hierbij het meeste baat hadden. De Geluksgerichte aanpak, en de Geluksroute voor eenzame mensen in het bijzonder, kan dus aan een positieve samenleving bijdragen.
Naast de vele positieve ervaringen die wij als Stichting De Geluksacademie zelf hebben mogen ervaren de afgelopen jaren is dit het fundament onder het gedachtengoed van De Geluksacademie. Met onze ervaren professionals trekken wij de lijn door in allerlei producten waarmee wij het welbevinden van de mens weer centraal zetten.